Đà Lạt

Du lịch Đà Lạt - Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên

 
Du lịch Đà Lạt với trăm hoa khoe nở, không khí se lạnh của đất trời Tây Nguyên, không gì tuyệt vời hơn khi hòa vào chung vui với những âm thanh trầm bổng của tiếng cồng tiếng chiêng, với ché rượu cần với những xiên thịt nướng xung quanh ánh lửa bập bùng tạo nên một không gian văn hóa cồng chiên Tây Nguyên được UNESCO công nhận là kiệt tác văn hóa phi vật thể và truyền khẩu của nhân loại. Sau nhã nhạc cung đình Huế, Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên là di sản phi vật thể thứ hai của Việt Nam được thế giới tôn vinh và gìn giữ.
Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên trải rộng 5 tỉnh Kom Tum, Dak Lak, Dak Nông, Gia Lai, Lâm Đồng chủ nhân của loại hình văn hóa đặc sắc này là đồng bào các dân tộc  Tây Nguyên: Bana, Xêđăng, Mnông, Êđê, Giarai…
Công chiêng Tây Nguyên có nguồn gốc từ truyền thống văn hóa và lịch sử rất lâu đời. Xét về thuở sơ khai của Cồng chiêng có nhà nghiên cứu cho rằng cồng chiêng có nguồn gốc từ đàn đá. Từ thời đồ đá đã có những nhạc cụ bằng đá, cồng đá, chiêng đá, rồi sau này đồ đồng xuất hiện mới có cồng đồng, chiêng đồng. Cồng chiêng gắn bố mật thiết với cuộc sống hàng ngày của cư dân và chu kỳ các mùa trong năm, những tín ngưỡng này hình thành nên một thế giới siêu linh, thần bí mà những nơi đó cồng chiêng là công cụ để thông linh giữa con người với thế giới siêu nhiên. Chứa đựng bên trong chiếc chiêng, chiếc cồng là những vị thần “ cồng chiêng càng già thì thần linh càng mạnh và càng thiên”. Sở hữu cồng chiêng là thể hiện sự giàu có và quyền thế đồng thời cũng là vật che chắn và bảo vệ cho gia đình nên hầu như ngày nào cũng có cồng chiêng, thậm chí có nhà có tới vài bộ. có thời điểm một chiếc chiêng có giá trị lên đến 2 con voi và 20 con trâu. Cồng chiêng như cái tên vốn có của nó bao gồm hai loại nhạc cụ chính là cồng và chiêng, cồng và chiêng đều có hình dạng hình tròn như chiếc nón quai thao bằng đồng chỉ khác nhau ở chỗ cồng thì có thêm có núm ở giữa còn chiêng thì không. Người ta dùng tay hoặc dùng dùi gỗ có quấn vải mềm để đánh cồng, chiêng. Cồng, chiêng càng to thì âm càng trầm,  càng nhỏ thì âm càng cao. Âm thanh của cồng, chiêng vang như tiếng sấm rền.
 
Nghệ nhân chỉnh chiêng hay người điều khiển giàn chiêng là nhạc công giỏi, có khả năng thẩm âm, biết phát hiện và chỉnh sửa thanh âm nhạc điệu của từng chiên để đạt được độ chuẩn của giàn chiêng. Nghệ nhân chỉnh chiêng không những chỉnh âm cho các chiếc chiêng sai âm, mà còn chỉnh âm cho giàn chiêng mới. Nghệ nhân chỉnh chiêng được coi là báu vật của làng đó, bao hàm tính truyền thống và tính khoa học mà ít ai có thể đảm nhận được việc đó. Xưa nay, người Tây Nguyên không tự chế tác mà mua cồng chiêng từ người Kinh ở vùng Quãng Nam, Quãng Ngãi rồi về nắn chỉnh lại âm thanh theo mong muốn. Mỗi người đều có một người chuyên lên chiêng hay còn gọi là người chỉnh chiêng. Tên gọi của những chiếc trong dàn nhạc cũng rất phong phú, có khi được đặt theo âm thanh mà nó phát ra hoặc đặt tên theo vị trí của nó trong dàn nhạc. Đặc biệt đa số những chiếc cồng phát ra âm thanh thấp được gọi là “mẹ”, trong dàn cồng chiên từ 9 cái trở lên thì có thêm cồng “cha” bên cạnh cồng “mẹ” tiếp theo đó là cồng con, cuối cùng là cồng cháu giống như hệ thống gia đình người mẹ luôn đứng trước người cha, phù hợp với chế độ mẫu hệ của đồng bào ở Tây Nguyên. Khi biểu diễn, hai chiếc cồng mẹ và cồng cha đánh trước mang âm thanh trầm để làm nền cho cả dàn nhạc. Kế tiếp là các cồng con cùng đánh một lượt tạo thành một hòa âm có tác dụng như cấu trúc một ngôi nhà, các cây cột cùng nhau chống đỡ trong ngôi nhà. Những chiếc con đánh theo thứ tự trước sau, nhanh chậm theo đúng qui định để tạo tạo ra một bản nhạc. Để nắm vững những qui định này đòi hỏi nhạc công phải nhớ nằm lòng, phải nghe cho rõ và đặc biệt tập trung tâm trí để hòa hợp với dàn nhạc. Bao ngàn đời nay, cồng chiêng gắn với Tây Nguyên như một phần không thể thiếu trong suốt vòng đời mỗi con người và trong hầu như tất cả các sự kiện quan trọng của cộng đồng: từ lễ thổi tai cho trẻ sơ sinh, lễ cưới xin, lễ tiễn đưa người chết, lễ đâm trâu trong ngày bỏ mả…cho đến lễ cúng máng nước, mừng lúa mới, lễ đóng cửa kho….Hầu như mỗi sinh hoạt trong bộ tộc đều dính liền với nét nhạc. Lúc đứa trẻ mới lọt lòng thì già làng sử dụng cái cồng xưa cổ nhất để đến bên giường đánh lên để cho những âm thanh đầu tiên lọt vào tai của đứa bé là tiếng của bộ lạc như vậy khẳng định nó là một thành viên của bộ lạc. Khi đứa bé đó lớn lên thì mỗi giai đoạn của đời sống đều gắn liền lên đến tiếng cồng tiếng chiêng từ việc đồng án, gieo mạ gặt lúa, cho đến những buổi gặp gỡ nam nữ, hay những cuộc chia ly, tang ma đều có những bản riêng. 
Ngày 25/11/2005, Không gian văn hóa Cồng chiêng Tây Nguyên của Việt Nam đã được UNESCO chính thức công nhận là kiệt tác văn hóa phi vật thể và truyền khẩu của nhân loại. Sau Nhã nhạc Cung đình Huế, Không gian văn hóa Cồng chiêng Tây Nguyên là di sản văn hóa phi vật thể thứ hai của Việt Nam được tôn vinh là di sản của thế giới. Không gì tuyệt vời hơn khi du lịch Đà Lạt với không khí mát mẻ, vào tham quan và chung vui với đồng bào dân tộc tại Đà Lạt bên ánh lửa bập bùng với tiếng cồng, tiếng chiêng, hãy cùng Kỷ Nguyên travel khám phá không gian văn hóa của người đồng bào vùng cao qua tour du lịch Đà Lạt tết 2018 năm nay bạn nhé.
 
 
 

Tour Nổi bật



KỶ NGUYÊN TRAVEL ON FACEBOOK